Cuireann an tAire Eoghan Ó Murchú fáilte roimh iCare Housing, is é sin, Tionscnamh na Scéime Morgáiste go Cíos

Foilsithe an Céadaoin, 27 MF 2017
Rebuilding Ireland logo

Chuir an tAire Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil, Eoghan Ó Murchú, T.D., fáilte inniu (27 Meán Fómhair, 2017) roimh fhógairt ó iCare Housing á rá go bhfuil sé beartaithe acu, agus iad ag obair i gcomhar le roinnt iasachtóirí sonracha, scéim Morgáiste go Cíos an Rialtais, a athchóiríodh le déanaí, a chur ag obair ar mhaithe le líon mór teaghlach ar fud na tíre a bhfuil riaráistí morgáiste acu. 

Agus é ag labhairt inniu, dúirt an tAire Ó Murchú an méid seo a leanas: "Tá áthas orm a bheith in ann tacú le tionscnamh iCare agus molaim a dtiomantas i leith leas a bhaint as an scéim Morgáiste go Cíos ar mhaithe le teaghlaigh a bhfuil riaráistí morgáistí fadtéarmacha acu.  Fágann athruithe a rinneadh tar éis an scéim a athbhreithniú agus a foilsíodh i mí Feabhra go bhfuil teacht ar an scéim anois ag líon níos mó teaghlach ar ina leith atá baol ann go bhféadfaidís a dtithe cónaithe a chailliúint mar gheall ar riaráistí morgáiste neamh-iniompartha.  Ach, tá dúshlán ann fós maidir leis an scéim a chur i gcrích chun déileáil le scála an ábhair lena mbaineann.  Is suntasach an fhógairt í ó iCare Housing, is é sin, go bhfuil  socrú oifigiúil ann, den chéad uair, idir iasachtóir agus Comhlacht Tithíochta Ceadaithe (CTC), ar socrú é a ligfidh do líon suntasach iasachtaithe fanacht ina dtithe cónaithe mar thionóntaí tithíochta sóisialta gan aon ábhar buartha a bheith ann maidir le déileáil le seanfhiacha. Mholfainn do CTC-anna agus d'iasachtóirí eile breithniú a dhéanamh i dtaobh conas is féidir leo oibriú le chéile chun leas a bhaint as an scéim d'fhonn tairbhí a bhaint amach do líon níos mó iasachtaithe cáilithe."

D'admhaigh an tAire nach é an Scéim Morgáiste go Cíos an chéad rogha a dhéanann daoine a bhfuil deacrachtaí acu i ndáil le riaráistí morgáiste. "Ní rud gan tábhacht é úinéireacht ar do theach a chailliúint. Ach, cé go ndealraítear nach bhfuil aon rogha eile ann, is iontach an rud é rogha eile a bheith ann a fhágfaidh go mbeidh tú in ann fanacht i do theach agus i do phobal féin.  Tá an ról mór atá ag Seirbhís Abhaile, ag an tSeirbhís Dócmhainneachta agus ag an tSeirbhís Bhuiséadta agus Comhairle Airgid i dtaca le hinfhaighteacht na scéime Morgáiste go Cíos agus na critéir cháilitheachta a chur in iúl d'iasachtaithe thar a bheith tábhachtach maidir leis an scéim a chur i bhfeidhm go rathúil agus mholfainn d'iasachtaithe a bhfuil riaráistí morgáiste fadtéarma acu leas a bhaint as na seirbhísí sin."

Chun aird a tharraingt ar thiomantas an Rialtais i leith oibriú rathúil na scéime, dúirt an tAire an méid seo a leanas: "Mar chuspóir foriomlán, is mian linn go mbeidh an scéim in ann fíor-réiteach fadtéarma a chur ar fáil do na teaghlaigh ar ceapadh dóibh í.  Oibreoidh mo Roinnse agus an Ghníomhaireacht Tithíochta in éineacht le iCare Housing agus leis na rannpháirtithe go léir eile sa scéim chun freastal ar riachtanais líon méadaithe na n-iasachtaithe a bhfuil gá acu le tacaíocht fhadtéarma dá riachtanais tithíochta."

CRÍOCH

Nótaí d'Eagarthóirí:

Rinneadh Scéim Morgáiste go Cíos na gComhlachtaí Tithíochta Ceadaithe a fhónann d'iasachtaithe de chuid institiúidí príobháideacha iasachtaithe tráchtála a fhorbairt mar chuid de chur i bhfeidhm na moltaí a bhí ann i dTuarascáil Keane ar Riaráistí Morgáiste sa bhliain 2011 agus is cuid d'iarracht chomhpháirteach uile-Rialtais é chun dul i ngleic le géarchéim na riaráistí morgáiste.  Tá an scéim ina cuid de shraith fhoriomlán roghanna tithíochta sóisialta agus is cuid thábhachtach í den phróiseas réitithe i leith riaráistí morgáiste.

Tá Morgáiste go Cíos dírithe ar na cásanna is géire ó thaobh riaráistí morgáiste de, is é sin, cásanna ina bhfuil an staid neamh-iniompartha agus nach bhfuil aon dóchúlacht ann, nó inar beag an dóchúlacht atá ann, go dtiocfaidh athrú suntasach ar imthosca an teaghlaigh in aicearracht.  Faoin scéim, athraíonn úinéir tí ag a bhfuil morgáiste neamh-iniompartha ó staid inar úinéir tí é nó í go staid inar tionónta tithíochta sóisialta de chuid Comhlacht Tithíochta Ceadaithe (CTC) é nó í.  Tugann siad a maoin suas go toildeonach dá n-iasachtóir agus díolann an t-iasachtóir sin an mhaoin le CTC.  Tagann an CTC chun bheith ina thiarna talún agus ligtear don teaghlach fanacht sa teach cónaithe.

Ní mór go mbeidh an teaghlach cáilithe chun tithíocht shóisialta a fháil agus ní mór go gcomhlíonfaidh an mhaoin na caighdeáin chuí i leith tithíocht shóisialta.  Bíonn teaghlaigh in ann an mhaoin a cheannach ina dhiaidh sin.  Ach, le fírinne, ba ghá go mbeadh athrú an-mhór tagtha ar a n-imthosca san idirlinn le go mbeidís in ann airgeadas morgáiste a fháil.

Athbhreithniú ar an Scéim Morgáiste go Cíos (Feabhra 2017):

In athbhreithniú ar an scéim Morgáiste go Cíos a foilsíodh i mí Feabhra, sainaithníodh roinnt athruithe a bhí le déanamh ar an scéim:

  • Tá sé de cheangal ar iasachtóirí anois a chur in iúl go foirmiúil d'iasachtaithe cén fáth nach bhfuil siad oiriúnach don scéim.
  • Tá solúbthacht ann anois i ndáil le méid maoine atá cáilithe i leith na scéime.  Go praiticiúil, is ionann sin agus a rá, a mhéid a bhaineann le measúnacht ar mhéid maoine a oireann do theaghlach ar leith, go lamhálfar dhá sheomra leapa bhreise ar a mhéad sa mhaoin, de bhreis ar riachtanais iarbhír an teaghlaigh, agus go measfar go bhfuil maoin den sórt sin cáilithe.
  • Rinneadh na tairseacha cáilitheachta faoin scéim, i dtaca le praghas maoine de, a mhéadú i gcomhréir leis na tairseacha fála i leith tithíocht shóisialta i gcoitinne. Méadaíodh an tairseach di theach i gCorcaigh, i mBaile Átha Cliath, i nGaillimh, i gCill Dara, i Lú, sa Mhí agus i gCill Mhantáin go €365,000 agus méadaíodh an tairseach do leithlann/theach baile mhóir sna ceantair sin go €310,000.  Maidir leis an gcuid eile den tír, is é atá sa tairseach do theach anois ná €280,000 agus is é atá ann do leithlann/theach baile mhóir ná €210,000. Rinneadh na méaduithe is suntasaí i gcás maoin atá suite i gceantair thuaithe, rud atá i gcomhréir leis an staid sa mhargadh.  Déanfar athbhreithniú ar na tairseacha sin go tráthrialta agus tabharfar aird ar an margadh ag an tráth lena mbaineann agus leanfaidh siad de bheith i gcomhréir leis na tairseacha fála i leith tithíocht shóisialta i gcoitinne.
  • Athrú suntasach is ea go ndéanann an t-iasachtaí a iarratas/hiarratas ar Thacaíocht Tithíochta Sóisialta chuig an údarás áitiúil anois sula gcuirtear an t-iarratas Morgáiste go Cíos faoi bhráid na Gníomhaireachta Tithíochta.  Is ionann an t-athrú sin agus a rá go bhfaighidh an t-iasachtaí amach, ag céim luath, an bhfuil, nó nach bhfuil, sé/sí cáilithe chun Tacaíocht Tithíochta Sóisialta a fháil, agus mura bhfuil sé/sí cáilithe amhlaidh beidh air/uirthi leas a bhaint as roghanna eile chun déileáil lena fhiacha/fiacha.
  • Cuspóir tábhachtach de chuid na ngníomhartha - agus tomhas ar rathúlacht - is ea laghdú a bheith ann sa mheánfhad ama chun idirbheart a chur i gcrích, ó 12-18 mí mar atá ann faoi láthair go tréimhse níos giorra ná 9 mí.
  • Is cuspóir fíorthábhachtach é méadú a dhéanamh ar infheictheacht na scéime, agus ar an bhfeasacht ar an scéim, i measc iasachtaithe. Sá chomhthéacs sin, tá tábhacht ar leith ag an tSeirbhís nua Abhaile agus ag an tSeirbhís Bhuiséadta agus Comhairle Airgid (MABS). Tá gníomhartha sonrach ann agus iad dírithe ar ról a thabhairt do na gníomhaireachtaí sin agus dá seirbhísí tacaíochta ar fud na tíre.

Tá tuilleadh faisnéise faoi oibriú na scéime go dtí seo ar fáil ar láithreán gréasáin na Gníomhaireachta Tithíochta:

https://www.housingagency.ie/our-services/housing-supply-services/mortgage-to-rent.aspx

iCare Housing

Tháinig iCare Housing chun bheith ina Chomhlacht Tithíochta Ceadaithe cláraithe i mí Dheireadh Fómhair 2016 de réir na gceanglas reachtúil iomchuí agus tá an Cód Deonach Rialála glactha aige.  Tá sé beartaithe ag an eagraíocht oibriú in éineacht leis an nGníomhaireacht Tithíochta, arb í a riarann Morgáiste go Cíos thar ceann na Roinne Tithíochta, trí leas a bhaint as scéim láithreach Morgáiste go Cíos chun líon suntasach socruithe Morgáiste go Cíos a chur i bhfeidhm ar fud na tíre.  Faoi thogra iCare, tá socrú oifigiúil ann den chéad uair idir iasachtóir agus Comhlacht Tithíochta Ceadaithe maidir le líon tithe seachas caibidlíochtaí a bheith ann maidir le gach teach ar leith.  Is ceart a thabhairt do d'aire gur scéim dheonach í an scéim Morgáiste go Cíos agus gurb é a tharlaíonn mar thoradh uirthi ná go ndéanann an t-iasachtaí a theach/teach a thabhairt suas go deonach dá iasachtóir/hiasachtóir agus go ndíolann an t-iasachtóir é le Comhlacht Tithíochta Ceadaithe.