Leagan furasta le priontáilLeagan furasta le priontáil

Tithe Cónaithe Folmha

Tá an Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil tiomanta dona chinntiú go mbainfear an t-uasmhéid úsáide as an stoc tithíochta atá ann faoi láthair. Sa chomhthéacs seo, d’fhógair an tAire Eoghan Murphy, i mí Lúnasa 2017, líon áirithe eochair-ghníomhartha chun tithe cónaithe folmha a chur á n-úsáid gan mhoill arís.

Aonad Tithe Cónaithe Folmha

Mar chuid den bhfógra sin, bhunaigh an tAire Aonad Tithe Cónaithe Folmha (an tAonad) sa Roinn, agus é mar aidhm aige bearta ag leibhéil an rialtais láir agus an rialtais áitiúil a spreagadh agus a chomhordú agus tacú le bearta na n-údarás áitiúla.  Tá obair déanta ag an Aonad i gcomhar leis an Lár-Oifig Staidrimh, leis an earnáil   rialtais áitiúil agus leis an nGníomhaireacht Tithíochta agus tá sé ag obair leo sin i gcónaí chun feabhas a chur ar raon agus úsáideacht na sonraí atá le fáil maidir le tithe cónaithe folmha.  Is éard tá mar eochair-fhócas acu ná cur ar chumas na n-údarás áitiúla teophointí folúntais a shainaithint gan mhoill, go háirithe i gceantair ina bhfuil an-éileamh ar thithe cónaithe, agus a bhfuil tithe folmha nó tearcúsáidte iontu a d’fhéadfaí a chur á n-úsáid arís.

Suirbhé Píolótach

Táthar chun tabhairt faoi shuirbhé píolótach i roinnt ceantar údaráis áitiúil chun an méid tithe cónaithe atá ar fáil lena n-athúsáid a mheas go cruinn, agus modheolaíocht láidir a fhorbairt chun tithe cónaithe in-aisghabhála agus ináitrithe a shainaithint lena rollú amach ar fud na tíre.  Le torthaí an tsuirbhé seo déanfar cinnte de go ndíreofar ar acmhainní agus scéimeanna chun na tithe sin a thabhairt ar ais sa stoc tithíochta ináitrithe, trínár Scéim Deisithe agus Léasúcháin, mar shampla, nó trí na scéimeanna eile (tuilleadh mionsonraí faoi na scéimeanna sin thíos).

An Straitéis Náisiúnta um Thithe Folmha a Athúsáid 2018-2021

Leagtar amach i gColún 5 de Atógáil Éireann (nasc seachtrach), Plean Gníomhaíochta an Rialtais maidir le Tithíocht agus Easpa Dídine, réimse beart d'fhonn freastal ar riachtanais tithíochta na hÉireann trína chinntiú go bhfuil an stoc reatha tithíochta in Éirinn á úsáid oiread agus is féidir.  Gníomh uileghabhálach faoin gColún sin is ea an gealltanas go ndéanfaí Straitéis Náisiúnta um Thithe Folmha a Athúsáid a fhorbairt. Féachtar leis an Straitéis cur chuige spriocdhírithe, éifeachtach agus comhordaithe a sholáthar chun tithíocht atá folamh ar fud na hÉireann a aithint. Tá réimse cuspóirí agus príomhghníomhaíochtaí sa Straitéis a dtabharfar fúthu i gcomhpháirtíocht le páirtithe leasmhara agus gníomhaireachtaí ar fud na hearnála tithíochta chun dul i ngleic le tithíocht atá folamh i measc an stoic tithíochta. Leagtar amach thíos an Straitéis agus an Achoimre Feidhmíochta a ghabhann leis.

An Straitéis Náisiúnta maidir le Tithe Folmha a Athúsáid 2018-2021 - Achoimre Feidhmiúcháin

Pleananna Aicsin um Thithe Cónaithe Folmha

Tá Pleananna Aicsin um Thithe Cónaithe Folmha curtha i láthair ag na húdaráis áitiúla freisin dá gceantair riaracháin, ina leagtar amach aidhmeanna agus spriocanna chun a léiriú cén chaoi a bhfuil beartaithe acu déileáil leis na leibhéil folúntais.  Ina theannta sin, tá gach aon údarás áitiúil chun Oifigeach Tithe Cónaithe Folmha ainmnithe a shainaithint, a shannfar mar phointe lárnach teagmhála laistigh den eagraíocht agus a dhéanfaidh teagmháil leis an rialtas láir agus le páirtithe leasmhara eile de réir mar is cuí.

Ról na nOifigeach Tithe Cónaithe Folmha

Tá Oifigigh Tithe Cónaithe Folmha ar fáil sna húdaráis áitiúla chun eolas, comhairle agus tacaíocht a thabhairt d’úinéirí tithe cónaithe folmha agus chun déileáil freisin le ceisteanna ó bhaill den phobal maidir le réadmhaoin chónaithe phríobháideach fholamh sa cheantar riaracháin acu.  Tá liosta de na hOifigigh Tithe Cónaithe Folmha agus a mionsonraí teagmhála le fáil anseo - Teagmhálacha: Oifigeach Tithe Cónaithe Folmha. (i Béarla amháin)

Cabhair, Deontais agus Dreasachtaí

Tá liosta thíos nach bhfuil uileghabhálach den chabhair deontais agus dreasachtaí a fhéadann bheith ina gcabhair d’úinéirí tithe cónaithe folmha:

Scéim Deisithe agus Léasúcháin

Tá an Scéim Deisithe agus Léasúcháin dírithe ar úinéirí réadmhaoine foilmhe nach bhfuil ar acmhainn acu, nó nach bhfuil in ann rochtain ar an maoiniú a theastaíonn, chun a réadmhaoin a chur ar an gcaighdeán riachtanach do réadmhaoin cíosa.

Faoi réir ag an réadmhaoin a bheith oiriúnach don tithíocht shóisialta, agus faoi réir ag toiliú úinéir na réadmhaoine, glanfar costais na ndeisiúchán riachtanach roimh ré le hiasacht chaipitil ón údarás áitiúil nó ó chomhlacht faofa tithíochta suas go dtí uasmhéid de 40,000 euro (50,000 euro áit gur mionárasán a bhí sa réadmhaoin roimhe seo). Ligeann sé seo d’úinéir na réadmhaoine a lámh a chur le socrú léasa ar feadh tréimhse atá ceangailte le luach na ndeisiúchán, faoi réir ag íostréimhse de 5 bliana. Cuirfear luach na ndeisiúchán go hincriminteach in aghaidh na híocaíochta comhaontaithe cíosa ansin thar thréimhse shainithe laistigh den léasa.

Féadtar tuilleadh eolais i dtaobh na scéime Deisithe agus Léasúcháin a fháil anseo nó trí theagmháil a dhéanamh le hOifigigh Tithe Cónaithe Folmha (i mBéarla amháin) an údaráis áitiúil agat.

Scéim Cheannaigh agus Athnuála

Leis an Scéim Cheannaigh agus Athnuála tacaítear le húdaráis áitiúla chun aonaid tithíochta a bhfuil deisiú de dhíth orthu a cheannach agus a athnuáil agus iad a chur ar fáil mar thithíocht shóisialta.  Gnó do gach aon údarás áitiúil é a chinneadh an bhfuil réadmhaoin oiriúnach don tithíocht shóisialta; i measc na ngnéithe tábhachtacha ina leith sin tá suíomh réadmhaoine i leith an riachtanais agus an éilimh ar thithíocht, oiriúnacht réadmhaoine don tithíocht shóisialta ó thaobh an dearaidh nó an scála de agus na costais agus an phraiticúlacht a bhaineann le fáil agus deisiú na réadmhaoine.

Dírítear leis an Scéim Cheannaigh agus Athnuála ar sheantithe cónaithe folmha ach go háirithe chun dul i ngleic le fadhb an dearóilithe agus feabhas a chur ar chuma na comharsanachta.  Mar thionscnamh atá mar fhorlíonadh leis an Scéim Deisithe agus Léasúcháin, tugtar léi rogha réadmhaoin oiriúnach a cheannach seachas í a léasú, más é sin is céadrogha le húinéir réadmhaoine foilmhe.

Tá tuilleadh eolais maidir leis an Scéim Cheannaigh agus Athnuála le fáil ó Oifigigh Tithe Cónaithe Folmha.

Scéim Dreasachta Athchóirithe Tí

Cuireann an Scéim Dreasachta Athchóirithe Tí ar cumas úinéirí tithe nó tiarnaí talún faoiseamh cánach a éileamh ar dheisiúcháin, athchóirithe nó obair feabhsaithe a chuirtear i gcrích ar an dteach cónaithe príomhúil acu nó ar réadmhaoin cíosa.  Faoin Scéim seo ligtear duit creidiúint chánach de 13.5% de chostas iomlán na ndeisiúchán, na n-athchóirithe nó na n-oibreacha feabhsaithe. Chun bheith intofa don chreidiúint, caithfidh tú 4,405 euro ar a laghad a chaitheamh ar gach aon réadmhaoin intofa.  Is é seo an figiúr roimh do CBL ag 13.5% a bheith curtha leis.  Féadann tú creidiúint chánach na Scéime a éileamh suas go dtí uasmhéid de 30,000 euro den chostas iomlán (roimh CBL ag 13.5%). Féadann tú níos mó ná an tsuim sin a chaitheamh ar an obair ar an réadmhaoin agat.  Má dhéanann tú amhlaidh, ní chuirfear sa chuntas an tsuim atá de bhreis ar 30,000 euro.

Ar na samplaí d’obair intofa tá;

  • péinteáil, maisiú agus tíliú
  • plástráil, pluiméireacht agus athshreangú
  • uasghráduithe seomra folctha
  • cistineacha feistithe
  • athsholáthar fuinneog
  • síntí agus athchóirithe áiléar
  • garáistí, cabhsáin agus tírdhreachú
  • an dabhach shéarachais a dheisiú nó a athsholáthar
  • insliú

Tá mionsonraí iomlána faoin gcaoi ina n-oibríonn an scéim, cé na hoibreacha atá intofa agus an chaoi le creidiúint chánach a éileamh le fáil ar shuíomh idirlín na gCoimisinéirí Ioncaim.

Deontais Tí don Fhuinneamh Feabhsaithe

  • Cuireann Údarás Fuinnimh Inbhuanaithe na hÉireann Deontais Tí don Fhuinneamh Feabhsaithe ar fáil chun cabhrú le húinéirí tithe agus tiarnaí talún costais agus astaíochtaí fuinnimh a laghdú.  Tá deontais ar fáil do na réitigh seo a leanas atá coigilteach ar fhuinneamh agus inathnuaite:
  • Insliú áiléar
  • Insliú ballaí – cuasbhalla san áireamh, tirimlíneáil inmheánach agus insliú seachtrach
  • Uasghrádú rialaitheoirí téimh
  • Réitigh teirmeacha gréine
  • Córais teascaidéil (tá an deontas seo ar fáil ó Aibreán 2018 amach)
  • Rátáil Fuinnimh Foirgnimh (RFF) tar éis don obair ar mhaithe le coigilt fuinnimh bheith curtha i gcrích (caithfidh tú an RFF seo a fháil chun cáiliú don deontas)

Tá sé riachtanach gur conraitheoir arna fhaomhadh ag an Údarás a chuirfeadh  i gcrích na hoibreacha atáthar á dtabhairt fúthu.  Tá raon deontas ann ó 300 euro don insliú áiléar, go dtí 700 euro d’uasghráduithe do rialaitheoirí téimh, go dtí 6,000 euro d’insliú ballaí seachtracha.

Tá mionsonraí iomlána faoi na deontais atá ar fáil, faoin gcaoi le hiarratas a chur isteach agus cé na hoibreacha atá intofa le fáil ar shuíomh idirlín an Údaráis ag Deontais Tí | Fuinneamh Feabhsaithe | UFIE. (i Béarla amháin)

Tionscnamh Léasúcháin Fadtéarmach

Leis an Tionscnamh Léasúcháin Fadtéarmach ligtear d’úinéirí réadmhaoine foilmhe a bhfuil bail mhaith uirthi a léasú d’údaráis áitiúla.  Bíonn an tiarna talún a léasaíonn faoin Scéim seo saor ón neamhchinnteacht is dual do thiarnaí talún ar feadh téarmaí de 10-20 bliain.  Tá sé inmharthana ó thaobh an airgeadais chomh maith mar go bhfuil ioncam cíosa ráthaithe de 80% den chíos margaidh gach mí ag gabháil leis.  Tá mionsonraí iomlána faoin scéim le fáil ón Oifigeach Tithe Cónaithe Folmha cuí.

Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (HAP),

Íocaíocht Cúnaimh Tithíochta (HAP), cineál tacaíochta tithíochta sóisialta é seo a thugtar dóibh siúd a cháilíonn do chabhair agus a bhfuil riachtanas fadtéarmach tithíochta acu.  Faoin scéim, déantar íocaíochtaí go díreach leis an tiarna talún thar ceann tionóntaí faoi réir ag uasteorainneacha cíosa.  Tá HAP do Dhaoine gan Dídean cosúil le HAP ach go bhfuil discréid faoi chun teorainneacha cíosa HAP a shárú i gcás teaghlach gan dídean.  Tuilleadh eolais faoi HAP.

Scéim Cóiríochta Cíosa

Tionscnamh is ea an Scéim Cóiríochta Cíosa atá ceaptha chun freastal ar dhaoine a bhfuil an fordheontas cíosa á fháil acu agus atá ag maireachtáil san earnáil phríobháideach cíosa ar feadh 18 mí nó níos mó ná sin.  Déanann údaráis áitiúla conarthaí díreacha le tiarnaí talún i leith a réadmhaoine ar feadh tréimhsí meántéarmacha nó tréimhsí níos fadtéarmaí ná sin.

Tá deontais agus scéimeanna níos sainiúla eile ar fáil d’úinéirí réadmhaoine foilmhe, ag brath ar an gcineál foirgnimh e.g. deontais oidhreachta, deontais tuíodóireachta etc.  Féadann tú mionsonraí agus roghanna eile atá ar fáil duit a shainaithint agus a phlé leis an Oifigeach Tithe Cónaithe Folmha cuí.

Forbairt Dhíolmhaithe

De bhun tiomantais in Athógáil na hÉireann, Plean Aicsin an Rialtais don Tithíocht agus don Easpa Dídine 2016, tá rialúcháin nua pleanála ar bun anois faoina gceadaítear athrú úsáide agus oibreacha gaolmhara i gcás áitreabh tráchtála folmha áirithe, spásanna den chineál “os cionn an tsiopa” san áireamh, chun iad a thiontú ina n-áitribh cónaithe gan é a bheith riachtanach cead pleanála a fháil.

Féadtar tuilleadh eolais a fháil in Imlitir PL 01/2018: Leasúcháin leis na Forálacha maidir le Forbairt Dhíolmhaithe sna Rialúcháin Pleanála agus Forbartha (i mBéarla amháin) atá ar fáil anseo nó ón údarás áitiúil pleanála agat.

Roghanna Reachtúla

Oibreoidh údaráis áitiúla i gcomhar le húinéirí tithe cónaithe folmha chun pé cabhair is féidir leo a thabhairt chun tithe cónaithe folmha a chur á n-úsáid arís.  Féadann siad, áfach, cumhachtaí reachtúla atá ar fáil dóibh a úsáid chun réadmhaoin a cheannach go héigeantach faoi na hAchtanna Tithíochta trí Orduithe Ceannaigh Éigeantaigh, áit a measann siad gur cuí agus gur gá sin

Tuilleadh Eolais

Tá tuilleadh eolais faoi Thithe Cónaithe Folmha le fáil ó Oifigigh Tithe Cónaithe Folmha ainmnithe - Teagmhálacha: Oifigeach Tithe Cónaithe Folmha (i mBéarla amháin) -  i ngach aon cheantar riaracháin

An tAonad Tithe Cónaithe Folmha
An Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil,
Teach an Chustaim,
Baile Átha Cliath 1
D01 W6X0
Teil: 01 888 2597 / 01 888 2595
R-phost: vhu@housing.gov.ie

Catagóra