Printer-friendly versionPrinter-friendly version

Athruithe móra ar an Scéim um Morgáiste-Chuig-Cíos fógartha ag Coveney a fhágfaidh go mbeidh méadú mór ar líon na dtithe a bhainfidh tairbhe as

Published on Wednesday, 08 Feb 2017
Rebuilding Ireland logo

D'fhógair an tAire Tithíochta, Pleanála, Pobail agus Rialtais Áitiúil, Simon Coveney, T.D., inniu (an 8 Feabhra 2017) go ndéanfar athruithe móra ar an Scéim um Morgáiste-Chuig-Cíos a fhágfaidh go mbeidh méadú mór ar líon na dteaghlach a bhainfidh tairbhe as. Tá sé tábhachtach a thabhairt ar aird gur faoin sealbhóir morgáiste atá sé leas a bhaint as an Scéim seo.   Lena chois sin, beidh teaghlaigh a bhaineann tairbhe as an Scéim seo ina dtionóntaí tithíochta, agus an daingne chéanna tionóntachta acu, mar aon leis na rátaí céanna difreála, de réir cumas teaghlaigh iad a íoc. 

Ag labhairt dó inniu, dúirt an tAire Coveney “Is maith liom gur féidir an tAthbhreithniú a fhoilsiú agus sraith beart agus leasuithe a leagan amach a fhágfaidh go mbeidh an t-athrú ó Mhorgáiste chuig Cíos (MTR) níos tapúla, ní trédhearcaí, níos fusa ag iasachtaithe a mbealach a dhéanamh tríd agus, i ndeireadh na mbeart, níos fusa do theaghlaigh atá in anacair morgáiste leas a bhaint as. Is é is tábhachtaí go bhfágfaidh na hathruithe seo go gcuirfear go mór le líon na dteaghlach a bhainfidh leas an scéim”.

D'aontaigh sé gur féidir le riaráistí morgáiste an-imní go deo a chur ar theaghlaigh.  Má tá daoine in am an ghátair agus an baol ann go mbainfear a dteach díobh de bharr riaráistí morgáiste, is é atá i gceist le morgáiste-chuig-cíos cuid den tráma sin a bhaint agus ligean do theaghlaigh fanacht ina dtithe féin. 

Taispeántar i staitisticí de chuid an Bhainc Ceannais go bhfuil leibhéal na riaráistí morgáiste ag titim.  Mar sin féin, tá an Rialtas buartha de bharr go bhfuil cuid mhaith iasachtaithe fós ann atá in anacair morgáiste agus nach dealraitheach go dtiocfaidh aon mhórathrú ar a gcúinsí saoil amach anseo.  Ní raibh mórán idirbheart ann de bharr na scéime go dtí seo.  217 idirbheart atá curtha i gcrích go dtí seo agus 635 eile á gcur i gcrích.  Go dtí seo, tá an scéim morgáiste-chuig-cíos ag brath ar idirbhearta aonair ag Comhlachtaí Ceadaithe Tithíochta (AHB), a cheannaíonn maoin iasachtóirí atá tugtha uathu ag iasachtaithe incháilithe dá ndeoin féin.

Dúirt an tAire “Teastaíonn uaim dlús a chur leis an Scéim Morgáiste-chuig-Cíos trí shamhlacha éagsúla maoinithe a thástáil a mbeidh cuid idirbheart ann dá mbarr. Oibreoidh an Ghníomhaireacht Tithíochta le heintitis airgeadais atá tar éis a chur in iúl go bhfuil fonn orthu a bheith ag plé leis an Scéim Morgáiste-chuig-Cíos d'fhonn 200 aonad ar a laghad a bhrú chun cinn, de réir na socruithe nua seo.  Is é an cuspóir atá againn ná a fháil conas is féidir linn an scéim a leagan amach sa chaoi is go mbainfidh tuilleadh teaghlach tairbhe aisti. Fágann na socruithe nua maoinithe, tuilleadh solúbthachta agus tuilleadh maoine incháilithe a bheith ar fáil go mbeidh ar ár gcumas é sin a dhéanamh'

Is ionann an tAthbhreithniú agus ceann de na gníomhartha is túisce a cuireadh i bhfeidhm agus a bhaineann le Plean an Rialtais Rebuilding Ireland: Action Plan for Housing and Homelessness. Tá sé á chur i bhfeidhm tar éis comhairliúchán fairsing a dhéanamh maidir le feidhmiú na scéime reatha, a forbraíodh i dtús na haimsire in 2011.

Mar chuid de na leasuithe a dhéanfar, tá prótacal cumarsáide níos foirmeálta idir na hiasachtóirí agus na hiasachtaithe á mholadh; tá lear mór athruithe á ndéanamh ar an gcritéir incháilitheachta a fhágfaidh go mbeidh tuilleadh teaghlaigh i gceantair thuaithe go mór mór, i dteideal cur isteach ar an scéim; táthar chun próiseas an tíolactha, na luachála agus na ndeisiúchán a bheachtú; agus táthar chun tús a chur le clár oiliúna ardaithe feasachta d'iasachtaithe, iasachtóirí agus údaráis áitiúla. Lena chois sin, táthar chun leas a bhaint as bunról Abhaile, an tSeirbhís Dócmhainneachta agus an tSeirbhís Comhairle Airgid agus Buiséid (MABS) chun gur féidir an scéim a chur i bhfeidhm.

# RebuildingIreland  @RebuildingIrl

CRÍOCH

Nótaí d'Eagarthóirí:

Forbraíodh an Comhlacht Ceadaithe Tithíochta le haghaidh Morgáiste-chuig-Cíos d'iasachtaithe a bhaineann le institiúidí príobháideacha tráchtála iasachtaithe mar chuid de chur i bhfeidhm na moltaí a rinneadh i dTuarascáil Keane ar Riaráistí Morgáiste in 2011 agus tá sé ar cheann de na hiarrachtaí atá á ndéanamh ag an Rialtas chun dul i ngleic le géarchéim na riaráistí morgáiste.  Tá an scéim ar cheann de na roghanna atá ann i dtaca le tithíocht shóisialta agus is cuid thábhachtach í den phróiseas réitigh a bhaineann le riaráistí morgáiste.

Sa Scéim Morgáiste-chuig-Cíos, dírítear ar na cásanna is measa atá ann ó thaobh riaráistí morgáiste, áit nach féidir duine teacht as an tsáinn ina bhfuil sé agus ar cosúil nach dtiocfaidh mórán d'athrú ar a chás amach anseo.  Faoin scéim, iompaíonn sealbhóirí tí nach bhfuil in ann a morgáiste a íoc ina dtionónta tithíochta sóisialta de chuid Comhlacht Ceadaithe Tithíochta (AHB).   Tugann siad a maoin uathu, dá ndeoin féin, d'iasachtóir, agus díolann seisean an mhaoin le Comhlacht Ceadaithe Tithíochta.  Déantar tiarna talún den Chomhlacht Ceadaithe Tithíochta agus ligtear don teaghlach fanacht ina dteach féin.

Ní mór don sealbhóir tí a bheith incháilithe do thithíocht shóisialta agus ní mór don mhaoin caighdeáin chuí na tithíochta sóisialta a shásamh.   Is féidir le sealbhóirí tí an mhaoin a cheannach ar luach an mhargaidh tar éis 5 bliana.   Mar sin féin, is fírinne an scéil go gcaithfeadh athrú an-mhór a bheith tagtha ar a gcúinsí saoil le go bhféadfaidís iasacht morgáiste a fháil.

Athruithe tábhachtacha:
Is iad na bunathruithe atá déanta ar an scéim san athbhreithniú:

• Beidh ar iasachtóirí na cúiseanna nach bhfuil siad oiriúnach don scéim a chur in iúl d'iasachtaithe ar bhonn foirmiúil.

• Beidh solúbthacht ann i dtaobh mhéid na maoine a cháileoidh don scéim.  I dtéarmaí praiticiúla, ciallaíonn sé seo go gceadófar dhá sheomra codlata bhreise thar mar a theastaíonn ó theaghlach ar leith agus measúnú á dhéanamh ar a dteach, agus beidh an mhaoin sin incháilithe.

• Méadófar tairseach na bpraghsanna maoine a bheidh incháilithe faoin scéim sa tslí is go mbeidh sé ag teacht le tairseach soláthair a bhaineann le tithíocht shóisialta ar an mórgóir. Tá an tairseach a bhaineann le teach i gCorcaigh, Baile Átha Cliath, Gaillimh, Cill Dara, Co. Lú, an Mhí agus Cill Mhantáin, á mhéadú go dtí €365,000, agus tá an tairseach le haghaidh árasáin / teach baile mór á mhéadú go dtí €310,000.  Maidir leis an gcuid eile den tír, tá tairseach tí á mhéadú go dtí €280,000 agus tairseach árasáin / teach baile mór go dtí €210,000. Tá an méadú is suntasaí le fáil sna háiteanna faoin tuath, rud a thagann le torthaí margaidh.   Beidh na tairseacha seo faoi réir athbhreithnithe rialta, ag cur san áireamh an margadh ag an am, agus coinneofar iad de réir na dtairseach soláthair a bhaineann leis an tithíocht shóisialta go ginearálta.

• Athrú mór amháin atá ann ná gurb é an t-iasachtaí a dhéanann a iarratas féin ar Thacaíocht Tithíochta Sóisialta leis an údarás áitiúil sula leagan sé an t-iarratas MTR faoi bhráid na Gníomhaireachta Tithíochta.  Fágann an t-athrú seo go mbeidh a fhios ag an iasachtaí go luath cé acu an bhfuil nó nach bhfuil sé i dteideal SHS a fháil, agus mura bhfuil, beidh air díriú ar roghanna eile le déileáil lena chuid fiach.

• Cuirfear nósanna imeachta nua i bhfearas i dtaobh luacháil maoine; níl an nós imeachta reatha ag feidhmiú mar is ceart dó a bheith. Aontófar prótacal nua cumarsáide le haghaidh MTR agus cuirfear i bhfeidhm é agus na geallsealbhóirí uile i mbun cumarsáide lena chéile agus ag gach céim den phróiseas MTR.

• Déanfar athbhreithniú ar an bpróiseas trína measfar an costas a bhaineann le deisiúchán is gá a dhéanamh, d'fhonn dlús a chur leis an bpróiseas comhaontaithe idir na páirtithe go léir.

• Maidir leis an moill a bhíonn ann ag an gcéim tíolactha, cíorfar an cheist sin agus an bealach is fearr le dul i ngleic léi ag fóram a bhfreastalóidh Comhlachtaí Ceadaithe Tithíochta agus iasachtóirí air in Q1 2017.

• Ceann de phríomhchuspóirí na mbeart - agus slat tomhais ann féin - ná an meánmhéid ama a ghlacann le hidirbheart a chríochnú a laghdú ó 12-18 mí go níos lú ná 9 mí.

• Cuspóir mór amháin atá ann ná go mbeadh a fhios ag níos mó iasachtaithe go bhfuil an scéim ann agus go mbeadh tuiscint agat uirthi. Beidh tábhacht le Seirbhís nua Abhaile agus MABS sa chomhthéacs sin.  Is bearta ar leithligh iad seo atá dírithe ar idirchaidreamh a dhéanamh leis na gníomhaireachtaí úd agus a gcuid seirbhísí tacaíochta ar fud na tíre.

• Forbrófar Treoir Céim ar Chéim d'iasachtaithe. Leagfar amach go soiléir sa treoir mar a fhéadfaidh iasachtaithe tairbhe a bhaint as an scéim, cén chaoi ar féidir leo rochtain a bheith acu uirthi,  an méid ar cheart dóibh bheith ag súil leis ó na comhlachtaí éagsúla atá bainteach léi, agus cén fad a mhairfidh an próiseas.

Tá tuilleadh eolais ar fheidhmiú na scéime go nuige seo ar fáil ar láithreán gréasáin na Gníomhaireachtaí Tithíochta.